الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

36

تفسير مجمع البيان (فارسى)

1 - مخاطب ، ورثه هستند . بعقيدهء ابن عباس و ابن زبير و حسن و سعيد بن جبير و اكثر مفسران ، مقصود اين است كه : اگر اينها ارث نمىبرند ورثه بايد ، چيزى به آنها بدهند و آنها را محروم نسازند . 2 - مخاطب ، كسى است كه مرگش نزديك شده و مىخواهد وصيت كند . او موظف است كه براى اين اشخاص ، در صورتى كه از ارث محرومند ، چيزى وصيت كند . اين عقيده از ابن عباس و سعيد بن مسيب و مختار طبرى است . وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً : براى آنها سخن نيكو و نرم بگوئيد ، نه سخن خشن . سعيد بن جبير مىگويد : منظور اين است كه هر گاه وارث صغير باشد ، ولى او بايد به اين عده بگويد : اين مال متعلق به صغير است و شما حقى نداريد و ما نمىتوانيم ، چيزى از آن را به شما بدهيم . مىگويند : منظور اين است كه شخصى كه وصيت مىكند بايد در حق اين عده دعا كند كه خداوند آنها را بىنياز گرداند . ابن عباس و سعيد بن مسيب معتقدند : كه آيه در بارهء وصيت نازل شده است و منظور اين است كه وصيت كننده ، بايد براى خويشاوندان خود وصيت كند و با غير خويشاوندان سخن نيكو بگويد . از اين آيه استفاده مىشود كه انسان گاهى به غير خود روزى مىدهد و او را مالك مىسازد . بنا بر اين حجتى است در مقابل جبرى مذهبان . ( كه انسان را مملوك و مقهور دانسته و براى او ملكى و اختيارى قائل نيستند . )